Blogs en Χείρων·Chiron

« Expand/Collapse

Fendetestas

February 05, 2013
Ifixenia en Áulide
» ‎ Fendetestas
Esta é a obra que temos que ler para preparar a asistencia á representación teatral que iremos ver a Lugo o vindeiro martes día 5 de marzo, Ifixenia en Áulide (Ἰφιγένεια ἐν Αὐλίδι) de Eurípides, representada polo grupo de teatro «Noite Bohemia» do IES Ramón Menéndez Pidal de Zalaeta, na Coruña.

Como vén sendo tradición e para podermos avanzar na súa lectura, teredes que facer un «pequeno» traballo. Moitos dos libros que adoitades ler durante o curso teñen notas a pé de páxina pensadas para facilitar a comprensión da obra. A edición que tedes nas mans conta cunha boa introdución e guía didáctica pero carece de notas puntuais a pasaxes do texto. Vós seredes quen de anotar esta tradución seguindo as indicacións que vos imos dar.

Primeiro un pouco de información adicional que vos pode axudar a comprender a obra, o autor e a época.
- Eurípides
- Ifixénia en Áulide, a obra.
- Texto en grego
- Tamén podes lela on-line nesta tradución ao español de Germán Gómez de la Mata.
- E se te atreves, aquí a tes o comezo da obra en inglés nunha tradución do ano 2009 a cargo de Edward Einhorn ou nesta de Edward P. Coleridge do ano 1891.
- En francés, por G. Hinstin do ano 1923.
- Ifixenia en Áulide e en Táuride. Mito en imaxes.
- Críticas dunha representación no Festival de Teatro Clásico de Lugo aló polo ano 2008.
- Imaxes do mito na wikimedia.
- Version latina de Ovidio en Metamorfoses XII, 1-38.
- Versión do mito en Lucrecio, De rerum natura, I, 94ss.
- Unha curiosidade. No ano 1968, o grupo de teatro Piraikon Theatron de Atenas representou a obra en Madrid. Velaquí a crítica aparecida no xornal ABC. Fixeron unha xira por España e América, mesmo na Olimpiada cultural dos Xogos de México, do que se fai eco o xornal La Vanguardia.
fresco do sacrificio de Ifixenia. Pompeia, casa do Poeta Tráxico. Museo Nacional de Arqueoloxía de Nápoles

REPERCUSIONES POSTERIORES SOBRE O MITO DE IFIXENIA NA LITERATURA, MÚSICA E CINE.
- 1640 Iphigénie en Aulide, traxicomedia de Jean de Rotrou.
- 1674 Iphigénie en Aulide, traxedia do dramaturgo francés Jean Racine.
- 1774 Iphigénie en Aulide, ópera de Glück e libreto en francés de Leblanc du Roullet.
- 1785 Iphigénie en Aulide, ópera de Ignace Joseph Pleyel.
- 1903 Iphigénie, traxedia en 5 actos de Jean Moréas.
- 1924 Ifigenia, novela da escritora venezolana Teresa de la Parra.
- 1924 Ifigenia cruel, poema dramático de Alfonso Reyes Ochoa, na que se basean as óperas de Roberto Téllez Oropeza e de Leandro Espinosa.
- 1950 Ifigenia y otros cuentos, novela breve de Gonzalo Torrente Ballester. Tédela á vosa disposición na biblioteca do centro (como non podía ser menos).
- 1963 unha curiosidade, El sacrificio de Ifigenia, historieta gráfica publicada na colección «Joyas de la mitología» pola Editorial Novaro con guión de Ruby Cardós e debuxos de Delia Larios.
- 1968 Ifigenia, versión teatral para o programa Estudio 1 de TVE a cargo de Bernardo Ballester.
- 1977 Iphigenia, película do realizador grego Michael Cacoyannis. Podes vela en Youtube en versión orixinal grega con subtítulos en inglés. Tamén tes algún fragmento no mesmo portal.
- 1986 Ifigenia, película do cineasta venezolano Iván Feo, baseada na novela de Teresa de la Parra.
- 2007 Extranjera, filme da autora arxentina Inés de Oliveira Cézar baseado no mito de Ifixenia.
Para ir abrindo boca, en youtube hai unha representación en varios fragmentos da obra polo grupo de teatro Ares do IES Mediterráneo de Cartaxena.

Pronto vos proporcionaré a guía para facerdes o traballo sobre a lectura.

mosaico do sacrificio de Ifixenia atopado en Empúries, Girona
May 31, 2012
Milliarium de Maximino II en Pontevedra.
» ‎ Fendetestas
O alumnado de Latín e Grego estivemos nas ruínas de San Domingos en Pontevedra aproveitando a visita á exposición Orixes, cinco eventos na evolución humana.

Estas foron as cuestións propostas para traballar.

1. Que é un miliario e porque se chama así?
2. Aquí tes a transcrición coas letras que aparecen no miliario e a súa tradución literal. Subliña as que poidas ler claramente in situ.

3. Completa agora o texto (en cada cadro branco unha letra) e ten en conta que está todo en Dativo singular, xa que na tradución hai que supo un “dedicado a…”

4. Xa na casa, averigua quen foi este emperador chamado Gaius Galerius Valerius e coñecido tamén como Maximinus Daia ou Daza. Onde naceu, en que territorio gobernou, durante que anos, canto tempo, en que circunstancias morreu? [www.bit.ly]

5. Fíxate na moeda e subliña as letras que recoñeces nas abreviaturas dos títulos do emperador.

IMPERATOR CAESAR GAIUS GALERIUS VALERIUS MAXIMINUS PIUS FELIX INVICTUS AUGUSTUS

6. Averigua o significado de cada un dos títulos usados por este emperador:

7. E por último, unha vez comprendida a inscrición, atopa o erro que hai no panel explicativo:

Información:
- http://www.blogoteca.com/arqueoloxia/index.php?cod=8073
- http://www.lavozdegalicia.es/hemeroteca/2007/01/31/5504730.shtml
May 29, 2012
Orixes, cinco fitos na evolución humana
» ‎ Fendetestas
Como estes días estivo connosco a exposición Orixes da Obra Social de La Caixa aproveitamos para visitala, aprender algo máis sobre a evolución da nosa especie e, como non, un anaco de etimoloxía.

Esta foi a nosa proposta de traballo por se alguén quere servirse dela:

1. Atopa información nos paneis da exposición ou completa cos teus propios coñecementos e con datos de internet para unir a definición cos seguintes termos e a etimoloxía, como no exemplo
- antropoloxía: estudo do ser humano (ὁ ἀνθρώπος,-ου + ὁ λόγος,-ου)
- ardipithecus
- afarensis
- ramidus
- paranthropus
- ergaster
- antecessor
- neanderthalensis
- rhodesiensis
- floresiensis
- mamífero
- primate
- antropopiteco
- antropomorfo
- paleolítico
- humanoide
- bípede
2. Inventa o nome das seguintes especies en función da definición que che damos:
- Especie preto do mono atopado en Pontevedra: Parapithecus pontevedrensis
- Con aspecto de mono e que camiña a catro patas
- Home do sur con forma de pedra
- Mono que leva pés
- Estudo dos primeiros monos
Aquí vos deixo a ficha completa para descargar e tamén a presentación que vimos en clase cos datos etimolóxicos para completar os exercicios. Atopade nela os enlaces que necesitedes para resolverdes algunhas cuestións.

Non me podía resistir a poñervos esta montaxe de «multilingüísmo harmónico» nos folletos e trípticos que nos deron. Haiche moito tradutor en paro…
April 23, 2012
23 de abril, día do libro e de San Xurxo
» ‎ Fendetestas

Hoxe celébrase o Día do Libro e dos Dereitos de Autor. Escolleuse esta data porque tal día coma hoxe morreron, no ano 1616 Miguel de Cervantes Saavedra (de inequívocos apelidos galegos, tanto un coma o outro) e tamén William Shakespeare. Porén, aínda que finaron na mesma data, non o fixeron o mesmo día… Como pode ser iso? Se o averiguas escríbeo nos comentarios.

Tamén se conmemora o pasamento de Xurxo de Capadocia, na actual Turquía, aló polo 303. Foi un soldado romano martirizado por negarse a perseguir os cristiáns, relixión que el mesmo profesaba. Pronto comezou o seu culto e veneración que se estendeu durante os seguintes séculos por todo o Imperio Oriental e xa na Alta Idade Media, na época das cruzadas, se difundiu o seu culto por toda Europa.

A lenda do heroe que mata o dragón para salvar a doncela aparece en numerosas mitoloxías, lembremos a que nos é máis próxima de Perseo e Andrómeda,

Joachim Wtewael, Perseo e Andrómeda, 1611, Musée du Louvre, Paris

e no caso da mitoloxía cristiá foi adxudicada a San Xurxo.

Paolo Uccello, San Xurxo e o dragón, c. 1470, Musée Jacquemart André, Paris

En Galicia recibe culto en máis de 30 parroquias, unha delas aquí mesmo, San Xurxo de Asma, pero con vacilacións ortográficas segundo os carteis de estrada…

Hai uns cantos lugares con ese nome, ou a variante Xorxe, repartidos polo país:
April 17, 2012
Descubre os dous erros…
» ‎ Fendetestas

Cal destas imaxes é correcta?

A noticia completa no Faro de Vigo e aquí, nun xornal con criterio.

Pero… non marchedes aínda porque, había máis">[http%3A%2F%2Fwww.farodevigo.es%2F%26q%3Dfarodevigo%26ei%3DjzqNT7DaBqPA0QW0xOGIDQ%26usg%3DAFQjCNH17NXTu_Qc30fCxvsS3ytt9RJDOg">máis] …

E a outra opción era:
March 23, 2012
Etimoloxía. do latín ao galego e castelán
» ‎ Fendetestas
Para consultar:
Neste enlace podedes atopar a información toda e exercicios para practicardes:
- [www.geocities.ws]
Fichas con exercicios interactivos:
February 14, 2012
Tesmoforiantes de Aristófanes
» ‎ Fendetestas
Esta é a obra que temos que ler para preparar a asistencia á representación teatral que iremos ver a Lugo o vindeiro luns día 12 de marzo, As Tesmoforiantes ou Tesmoforias (Θεσμοφοριάζουσαι) de Aristófanes, representada pola Compañía de Teatro El Ruiseñor.

Para podermos avanzar na súa lectura teredes que facer un «pequeno» traballo. Como sabedes, moitos dos libros que adoitades ler durante o curso teñen notas a pé de páxina pensadas para facilitar a comprensión da obra. A edición que tedes nas mans ten unha boa introdución e guía didáctica pero carece de notas puntuais a pasaxes do texto. Vós seredes quen de anotar esta tradución seguindo as indicacións que vos imos dar.
- O autor
- A obra
- Texto grego anotado
- Texto traducido ao castelán
- Adaptación en prosa
- Texto en grego moderno
- Curiosas fotos dunha representación no antigo teatro de Epidauro en 1958
- Un fragmento e outro máis da representación do Grupo Komos do I.E.S. Vicenta Ferrer Escrivá de València
- Foro en abretelibro.com
Queremos agora destacar esta edición en tres volumes da tradución ao castelán de Federico Baráibar y Zumárraga das comedias de Aristófanes feita en torno ao 1883 e publicada pola Editorial Hernando entre 1942 e 1962. Podedes botarlle unha ollada na biblioteca do centro para ler unha «curiosa» tradución. No propio prólogo explica a súa motivación:

Abundan en ella parodias de muchos pasajes de Eurípides cuya gracia se ha perdido para nosotros, y, lo que es peor, la afean a cada momento indecencias y obscenidades reveladoras de tan repugnantes vicios, que hemos tenido que dejarlas en griego, por no atrevernos a presentarlas ni aún bajo el velo del latín.

Non basta isto para motivar a súa lectura? Parece non apta para menores… Non lle digades a ninguén o que ledes en clase de grego…

Aquí vos deixo o prólogo completo e algúns deses «curiosos» exemplos de tradución velada
February 13, 2012
Xeroglífico en grego
» ‎ Fendetestas
Vistas as fotos das protestas de onte en Atenas… quen pode resolver este xeroglífico en grego?

Reparade nos seguintes elementos:

Cruz gamada con reminiscencias ao nacismo no escudo de Europa e o que parece un euro seguidode números… romanos?
1. Con que letra do alfabeto a relacionas?
2. En que culturas podes atopar representacións deste símbolo?
3. Por que o nacismo adoptou este emblema e que significado tiña?
4. €XI: por onde van os tiros deste «xeroglífico»?…
Dúas pistas: NON é o que parece e é máis MODERNO do que pensas.
January 13, 2012
CONCVRSO DE CVLTURA CLÁSICA ODISEA 2012
» ‎ Fendetestas
Un ano máis procederemos a nos embarcar na nosa Odisea particular…

Este ano tamén en Twitter #odiseaconcurso e en [thefounta.in]

Intentaremos participar e sobre todo aprender… esa será a nosa competición particular: saber máis cando rematemos que cando comezamos, con ese reto por diante é imposible saírmos derrotados/as.

Este curso, o tema que centrará o concurso será «as viaxes no mundo grecorromano».

Os tres primeiros días (6, 7 e 8 de febreiro) sairán publicadas tres “preguntas” que versarán sobre temas relacionados coa Cultura Clásica:
- día 6: tres preguntas sobre as viaxes na mitoloxía grega e romana.
1. Esta deusa axudou na construción do máis famoso barco da antigüidade.
2. Na viaxe de regreso á súa cidade provocou a desgraza paterna por un lamentable descoido coas velas do seu barco.
3. Aproveitando o descanso dun famoso viaxeiro que regresaba á súa patria, este personaxe rouboulle parte do seu botín camiñando cara atrás.
- día 7: tres preguntas sobre as viaxes na vida cotiá en Grecia e Roma.
1. Dispositivo incorporado aos carros en Roma para «medir os camiños».
2. En latín, singular: medio de transporte moi habitual nas rúas de Roma, onde os escravos soportaban todo o peso.
3. Veloz servizo de correos que axudaba ao exército ateniense.
- día 8: tres preguntas sobre as viaxes na historia e institucións grecolatinas.
1. Nome en latín da principal vía romana cara ao leste.
2. Explorador cario que navegou ata o Océano Índico por mandato dun rei persa.
3. En plural, este belicoso pobo oriental causou a morte dun famoso político e xeneral romano e fixo desaparecer unha lexión enteira cuxos soldados foron feitos prisioneiros, asasinados ou escravizados.
- día 9 de febreiro: sairán publicadas outras “preguntas-pistas” e un “preguntón”, de maior dificultade que as preguntas ordinarias: a resposta do “preguntón” virá dada polas iniciais das respostas correctas destas “preguntas-pistas”, seguindo a orde de publicación das mesmas. Estas preguntas serán todas elas sobre as viaxes na Literatura grecolatina.
1. Título latino dun poema de viaxe perdido dun escritor e político romano.
2. Desta cidade saíu para evitar o seu destino que, sen embargo, o estaba a esperar inexorablemente noutra.
3. Nesta cidade de Grecia viviu longo tempo un escritor que viaxou polo espazo.
4. Comedia que nos conta a funesta viaxe por mar dun lenón que trafica con escravas.
5. Illa na que un viaxeiro épico permaneceu retido durante sete anos.
6. Teríalle gustado viaxar co seu amigo pero preferiu ser prudente e quedar na illa.
7. Neste lugar un soldado resulta burlado polos seus criados e veciños, e mesmo azoutado por un cociñeiro.
8. Poemas de viaxes de volta.
9. Poeta viaxeiro que deixou a unhas aves encargadas de narrar a súa terrible morte.
10. Mariño grego que narrou as súas viaxes por afastadas e frías terras nunha obra perdida na queima da Biblioteca de Alexandría.
11. Temoneiro que foi sacrificado durante unha travesía descrita nun poema latino e que deu nome a un cabo.
12. En latín. Nomen dun ilustre romano que viaxou incansablemente polo imperio. A morte sorprendeuno lonxe do seu fogar, pero as súas cinzas foron depositadas onde se faría inmortal para sempre.
13. En latín, nome da vila onde morreu un naturalista romano despois de emprender unha viaxe sen retorno cos seus barcos para socorrer aos seus amigos, que residían alí.
14. En latín, obra dun escritor grego onde se describe a fantástica viaxe dun filósofo.
Na páxina web da SEEC Galicia podedes consultar as bases e calendario do concurso e unha relación de respostas ás dúbidas máis frecuentes que se teñen dado (Axuda FAQ) e as preguntas de concursos anteriores.

E con estes enlaces e recursos poderedes buscar información para resolver as cuestións:
- Francisco Javier Gómez: El descubrimiento del mundo: geografía y viajeros en la antigua Grecia
- Os romanos chegaron á China?
- Viaxes na mitoloxía
- M. Brioso Sánchez e A. Villarrubia Medina: Estudios sobre el viaje en la literatura griega antigua
- Alejandro Escarpa: Historia de la ciencia y de la técnica
- J.M. Ávarez Blázquez: Vías e itinerarios: de la Antigüedad a la Hispania romana
- personaxes da mitoloxía
- páxina do MEC con enlaces interesantes para buscar por temas
- culturaclasica.com (ver seccións na marxe esquerda). Útil para literatura grega, latina, mitoloxía, etc.
- para consultar sobre sistemas de escritura en Grecia e Roma
- información útil sobre a vida cotiá, mitoloxía, sociedade, educación, espectáculos, etc.
- cadros sinópticos sobre a romanización da península
- Atenea-Nike sobre historia de Grecia e Roma
- civilización minoica e micénica
- galería on-line do museo do Prado
- ciudadpintura.com (para buscar obras de arte ou autores)
- teatro clásico, mitoloxía e relixión gregas
Xa temos algúns equipos:

Os de sempre

As Teseas

As Sereíñas

O Circo Romano

Os Oneiros
December 23, 2011
Exercicios de grego
» ‎ Fendetestas
Aquí tedes o listado de exercicios do apartado cultural, literario e mitolóxico das 4 primeiras unidades referidas ao amor, ao mar, á morte e á muller no mundo grego.

Cómpre contestalas todas. Non é preciso que copiedes o enunciado. Basta con que poñades o número de páxina, o número de exercicio e a resposta a continuación.

Tedes que facelo nun documento de texto (Word, OpenOffice, etc.) e mo enviades ao correo electrónico antes do final das vacacións de Nadal.

Lédeo con atención e respondede a todo, porque á volta das vacacións faremos un exame tipo test sobre estas cuestións.

Reparade en que o primeiro exercicio de cada unidade vai ser sempre de vocabulario: atopar o significado e escribir o enunciado de palabras gregas do campo semántico asociado ao tema.
- páx. 15: buscar o enunciado (artigo, Nominativo e Xenitivo) e significado das palabras do vocabulario; exercicios 1, 2, 3, 4, 8.
- páx. 17: exercicios 2, 3
- páx. 21: exercicio 1.
- páx. 35: buscar o enunciado (artigo, Nominativo e Xenitivo) e significado das palabras do vocabulario, exercicios 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8.
- páx. 37: continúa a narración de Aquilino Iglesia Alvariño, Teucro de paso por aquí. exercicios 2, 3, 4, 5.
- páx. 54: exercicios 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10.
- páx. 55: exercicios 5, 7.
- páx. 59: buscar o enunciado (artigo, Nominativo e Xenitivo) e significado das palabras do vocabulario, exercicios 1, 2, 3, 5, 6, 7.
- páx. 61: exercicios 1, 2, 3, 4, 5, 6.
- páx. 82: exercicios 1, 2, 3, 4, 5, 6.
- páx. 84: exercicio 10.
- páx. 88: buscar o enunciado (artigo, Nominativo e Xenitivo) e significado das palabras do vocabulario, exercicios 1, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 11, 12, 13
- páx. 90: exercicios 1, 2, 4, 5
- páx. 99: exercicios 6 a), 6 b)
Hai seis exercicios marcados con cores que precisan os textos que tedes a continuación:
- páx. 15, exerc. 4 PLATÓN – O BANQUETE (189c-190a)
Pois, ao meu parecer, os homes non se decataron en absoluto do poder de Eros, posto que se se decatasen levantaríanlle os maiores templos e altares e faríanlle os máis grandes sacrificios, non como agora, que non existe nada disto relacionado con el. Pois é o máis filántropo dos deuses, ao ser auxiliar dos homes e médico de enfermidades tales que, unha vez curadas, sería a maior felicidade para o xénero humano. Intentarei, pois, explicarvos o seu poder e vós seredes os mestres dos demais. Pero, primeiro, é preciso que coñezades a natureza humana e as modificacións que sufriu, xa que a nosa antiga natureza non era a mesma de agora, senón diferente. En primeiro lugar, tres eran os sexos das persoas, non dous, como agora, masculino e feminino, senón que había, ademais, un terceiro que participaba destes dous, cuxo nome sobrevive, aínda que el mesmo desapareceu. O andróxino, en efecto, era daquela unha cousa soa en canto a forma e nome, que participaba dun e doutro, do masculino e do feminino, pero que agora non é senón un nome que xace no esquecemento. En segundo lugar, a forma de cada persoa era redonda na súa totalidade, coas costas en forma de círculo. Tiña catro mans, mesmo número de pés que de mans e dous rostros perfectamente iguais sobre un pescozo circular. E sobre estes dous rostros, situados en direccións opostas, unha soa cabeza, e ademais catro orellas, dous órganos sexuais, e todo o demais como un pode imaxinarse segundo o dito. Camiñaba tamén recto como agora, en calquera das dúas direccións que quixese; pero cada vez que se lanzaba a correr velozmente, do mesmo xeito que agora os acróbatas dan tombos circulares facendo virar as pernas ata a posición vertical, movíase en círculo rapidamente apoiándose nos seus membros que entón eran oito. Eran tres os sexos e con estas características, porque o masculino era orixinariamente descendente do sol, o feminino, da terra e o que participaba de ambos, da lúa, pois tamén a lúa participa dun e doutro.
- páx. 17, exerc. 2 RAMÓN CABANILLAS - O primeiro madrigal
Nun curruncho do Olimpo, certo día
que o Dios fillo de Venus e de Marte,

inda neno e sin xeito no seu arte,

no manexo do arco se impoñía,

botou man dunha frecha afiada e forte

e ó ceo a dirixeu tan por dereito,

         con tan cativa sorte,

que, ó caír, encravouse no peito.

         Amor, de amor ferido,

queixouse do dolor cun ai! sentido,

agre e doce, ridor e lastimeiro…

E foi este salaio de Cupido

            o madrigal primeiro!
- páx. 35, exerc. 6 Canto III da ODISEA: Telémaco viaxa a Pilos para informarse sobre o seu pai
Levantárase Helios, abandonando o fermosísimo estanque do mar, cara ao broncíneo ceo para alumar os inmortais e os mortais caducos sobre a Terra doadora de vida, cando chegaron a Pilos, a ben construída cidadela de Neleo. Os pilios estaban sacrificando sobre a ribeira do mar touros totalmente negros en honor do de azulescura cabeleira, o que axita as terras. Había nove asentos e en cada un estaban sentados cincocentos homes e de cada un facían ofrenda de nove touros. Mentres estes degustaban as entrañas e queimaban as coxas en honor do deus, os de Ítaca entraban no porto; amainaron as velas da equilibrada nave, amarráronas, fondearon a nave e descenderon.
- páx. 35, exerc. 7 Canto XII da ODISEA: Escila e Caribdis
No medio do escollo hai unha escura gruta volta cara ao Poñente, que chega ata o Erebo, por onde vós podedes facer pasar a cóncava nave, ilustre Odiseo. Nin un home vigoroso, disparando a súa frecha desde a cóncava nave, podería alcanzar a oca gruta. Alí habita Escila, que uvea que dá medo: a súa voz é en verdade tan aguda como a dun cachorro recentemente nado, e é un monstro maligno. Ninguén se alegraría de vela, nin un deus que lle dese cara. Doce son os seus pés, todos deformes, e seis os seus longos pescozos; en cada un hai unha espantosa cabeza e nela tres ringleiras de dentes apiñados e espesos, cheos de negra morte. Da metade para abaixo está agachada na oca gruta, pero ten as súas cabezas sobresaíndo fóra do terrible abismo, e alí pesca -explorándoo todo ao redor do escollo-, por se consegue apresar golfiños ou lobos mariños, ou ata algún monstro maior dos que cría a miles a xemidora Anfitrite. Nunca se prezan os mariñeiros de telo pasado de longo incólumes coa nave, pois arrebata con cada cabeza a un home da nave de escura proa e lévao.

Tamén verás, Odiseo, outro escollo máis chan -preto un doutro-. Farías ben en pasar por el como unha frecha. Neste hai unha gran figueira cuberta de follaxe e debaixo dela a divina Caribdis sorbe ruidosamente a negra auga. Tres veces durante o día a solta e outras tres volve a sorbela que dá medo. Oxalá non te atopes alí cando a está sorbendo, pois non che libraría da morte nin o que sacode a terra! Daquela achégache, máis ben, con rapidez ao escollo de Escila e fai pasar de longo a nave, porque mellor é botar en falta a seis compañeiros que non a todos xuntos.
- páx. 59, exerc. 6 OVIDIO, Metamorfoses X, 1-85. Orfeo e Eurídice
Ler no seguinte enlace:
http://goo.gl/P8w9v
- páx. 88, exerc. 9 HESÍODO, Teogonía (154-200). Nacemento de Afrodita
Ler o texto no seguinte enlace:
http://goo.gl/52L1k
December 21, 2011
Locucións e aforismos latinos
» ‎ Fendetestas
A proposta de traballo consiste en recompilar información sobre algunhas locucións latinas de uso actual. Pode tratarse de palabras ou frases que nós usamos na nosa lingua con un significado concreto. O que fixemos foi agrupar algunhas de entre as que vos piden para o exame de selectividade pero seguindo un criterio morfolóxico: palabras de cada declinación, verbos, sintagmas nominais formados por subs. + adx. ou subs + C.N., sintagmas preposicionais e frases.
1. mea culpa
2. persona non grata
3. auditorium
4. campus
5. facta non verba
6. numerus clausus
7. peccata minuta
8. referendum
9. totum revolutum
10. ultimatum
11. verbi gratia
12. corpore insepulto
13. gratis et amore
14. homo homini lupus
15. o tempora! o mores!
16. panem et circenses
17. rara avis
18. sui generis
19. Urbi et orbi
20. viva voce
21. cursus honorum
22. in situ
23. lapsus calami / lapsus linguae
24. lato sensu
25. manu militari
26. motu proprio
27. stricto sensu
28. ante meridiem / post meridiem
29. sine die
30. accesit
31. alea iacta est
32. carpe diem
33. cave canem
34. cogito, ergo sum
35. deficit
36. habeas corpus
37. magister dixit
38. nota bene
39. superavit
40. vade mecum
41. veni, vidi, vici
42. ab aeterno
43. ad hominem
44. ad kalendas graecas
45. ad libitum
46. ad multos annos
47. ad pedem litterae
48. contra naturam
49. cum laude
50. de facto
51. de incognito
52. de iure
53. ex aequo
54. ex cathedra
55. ex libris
56. ex profeso
57. extra muros
58. in aeternum
59. in albis
60. in articulo mortis
61. in dubio pro reo
62. in extremis
63. in itinere
64. in memoriam
65. in mente
66. in pectore
67. in saecula saeculorum
68. in vino veritas
69. in vitro
70. per capita
71. post data / post scriptum
72. post mortem
73. primus inter pares
74. sine cura
75. sub iudice
76. alma mater
77. bona fide
78. casus belli
79. corpus delicti
80. curriculum vitae
81. dura lex sed lex
82. grosso modo
83. honoris causa
84. intelligentibus pauca
85. mare magnum
86. mare nostrum
87. summum ius, summa iniuria
88. vox populi
89. mens sana in corpore sano
90. S.P.Q.R. (Senatus Populusque Romanus)
91. sic transit gloria mundi
92. sit tibi terra levis (S.T.T.L.)
93. tempus fugit
94. verba volant, scripta manent
95. vice versa
96. doctor honoris causa
97. errare humanum est
98. nihil novum sub sole
99. primum vivere, deinde philosophare
100. R.I.P. (requiescat in pace)
101. homo homini lupus
Vos deberedes explicar o seguinte:
1. Locución
2. Análise morfolóxica (caso, xénero, número, tempo, modo, función)
3. Significado e uso actual
4. Escribir unha frase en galego ou castelán na que quede ben claro o seu uso.
5. Atopar en internet material escrito, imaxes, títulos, empresas comerciais, referencias, vídeos, cancións, logotipos, lemas, emblemas, escudos… o que se vos ocorra… en que apareza a locución ou palabra latina.
6. Interesan especialmente exemplos na prensa. Podedes aproveitar para lela nestas vacacións ou usar os buscadores que cada xornal ofrece na súa páxina principal:
Escollede artigos que vos chamen a atención por algunha razón e non esquezades Ctrl+F para atopar unha frase nun documento do explorador de internet. De cada artigo necesitaremos:

AUTOR, Título, Xornal, data e <enlace url>

Seleccionade o parágrafo no que apareza a locución e pegádeo.

Resultan «dignos» de mención aqueles exemplos de mal uso da locución (id est: a grosso modo no canto de grosso modo ou ex proceso por ex profeso) que con frecuencia se escoitan e mesmo se len por aí. Podedes colocar a imaxe, vídeo, logo, ou o enlace url.

O resultado da vosa investigación debe quedar reflectida nos comentarios que despois iremos publicando (un para cada unha das locucións que escollades, mínimo 4). A medida que as vaia recibindo e publicando marcarémolas en vermello (como grosso modo) para que escollades outras
Picade aquí para ver un exemplo de como elaboralo e presentalo.
Non esquezades consultar: [it.wikipedia.org]

E lembrade…

Para traballar con estas locución podemos facer unha actividade como esta.
November 14, 2011
Exercicios de grego dos verbos (Presente)
» ‎ Fendetestas

A ver se imos conseguindo o libro…

Aquí tedes os exercicios deste tema.

E estes de recapitulación que podedes utilizar como repaso destas dúas unidades.
November 10, 2011
Vocabulario
» ‎ Fendetestas
Comezamos co estudo do vocabulario. Xa sabedes que ao final de curso debedes coñecer unhas 300 palabras de uso básico, tanto en latín como en grego. Isto seravos moi útil, non só para traducir textos sen necesidade de andar mirando continuamente o dicionario, senón tamén, e sobre todo, para ampliar o voso léxico tanto en galego como en castelán.
Poderiamos organizar este vocabulario por orde alfabética, como aparece nos dicionarios, ou por orde de frecuencia, é dicir, escollendo as palabras máis usadas. Nós imos utilizar o criterio gramatical, é dicir, escolleremos palabras da 1ª declinación, da 2ª, adxectivos, e así sucesivamente a medida que vaiamos avanzando coas explicacións gramaticais, clasificadas en función do seu xénero ou tipoloxía.

Cada unha das palabras do vocabulario estará enunciada co correspondente Nom. e Xen. (máis o artigo no caso de grego), seguido do seu significado e de derivadas ou compostas en galego que vos servirán para lembrar os significados e ao mesmo tempo para aprender neoloxismos, helenismos e palabras técnicas.

Aquí vos queda a primeira xeira. Mirade os seguintes vocabularios de grego. Tede en conta que debedes instalar a fonte Sgreek para os poder ler. Aquí tedes as instrucións necesarias:
Para que vexades como pode ser o exame deste vocabulario aí vos vai un «simulacrum».

Practicade!
October 26, 2011
Números romanos
» ‎ Fendetestas
A orixe dos números é incerta, aínda que, para sermos exactos habería que falar de algarismos, cifras ou díxitos. Sabemos que se comezaron a escribir antes ca as letras, acompañados polos ideogramas dos elementos que se precisaba contar.

Inventáronse, ao igual que a escritura, en Sumeria, no territorio que hoxe ocupa Irak, pola necesidade administrativa de rexistrar por escrito os pagos, ventas e actividades mercantís.

Comezou usándose un sistema de base decimal, xa que son dez os dedos das mans que se utilizan para contar. Noutras culturas empregouse un sistema fundado no número vinte (utilizaban tamén as dedas). Por exemplo, o éuscaro, no que temos hogei ‘vinte’, hogeita hamar ‘vinte e dez’, berrogei ‘dous vintes’, berrogeita hamar ‘dous vintes e dez’ e en francés, aínda se di quatre-vingts (catro vintes) para o número 80. Pero non son os únicos sistemas numéricos… pensa, se non, en como contamos nós aínda os ovos, os pasteis, a vaixela, etc.

O caso é que o sistema de numeración romano fundábase no número 5, se cadra por influencia dos pobos preindoeuropeos e por usar, claro está, unha soa man para contar.

A forma que coñecemos destas cifras foi asimilada á de algunhas letras do abecedario e iso fai que o sistema sexa sinxelo de aprender posto que só utiliza estes sete símbolos:

I V X L C D M

1 5 10 50 100 500 1000

Xa que logo, o número un non tería nada que ver coa letra I e, se non ‘e vero, ‘e ben trovato que a unidade estaría representada por un dedo ou unha marca vertical e así sucesivamente ata o 4. O cinco sería entón a man aberta (V) e a suma das dúas mans tería a forma da X. Máis difícil sería explicar o resto das cifras…

O máis probábel é que os romanos adaptasen algunha das letras do alfabeto grego que non utilizaron para o seu abecedario, aproveitando a coxuntura de que C é a inicial de centum M, de mille.

A norma xeral era escribir esas cifras de forma que non se repetisen máis de cinco veces (I, II, III, IIII) como corresponde a un sistema decimal con base cinco (biquinario). Así, 24 escribíase XXIIII, 54 sería LIIII como pode verse na porta correspondente do Coliseo romano:

Deste xeito, non tería importancia a orde na que se escribisen as cifras xa que o sistema consistía en sumar os díxitos: 18 = XVIII ou XIIIV ou VXIII, etc. Trátase dun sistema aditivo e non posicional como o que usamos hoxe. Pronto, e para evitar confusións, tendeuse a colocar xuntas as cifras iguais, poñendo as meirandes á esquerda, e deixando á dereita as máis pequenas: 66 sería LXVI, é dicir, 50+10+5+1.

Co tempo xurdiu a necesidade de abreviar o sistema, especialmente para o uso epigráfico: non é o mesmo gravar na pedra catro símbolos (IIII) que dous (IV). Desta maneira, unha cifra menor colocada á dereita, suma, pero colocada á esquerda, resta. Así, VI, sería 5+1 (6), mentres que IV, sería 5-1(4). En contrapartida hai que considerar, non só o valor dos símbolos, senón tamén, a súa posición. Esta novidade fai que un número como 1999 pase de dezaseis símbolos (MDCCCCLXXXXVIIII) a só sete (MCMXCIX).

Con todo, as posibilidades de resta, limítanse ás cifras que inclúen o catro e o nove.

IV IX XL XC CD CM

4 9 40 90 400 900

PROPOSTAS DE INVESTIGACIÓN
- Explica a etimoloxía das seguintes palabras: número, cifra, algarismo, díxito.
- Atopa outros sistemas de numeración con base distinta da decimal.
- Para que se seguen a usar as cifras romanas hoxe en día? Busca exemplos na rede.
- De onde proceden as cifras chamadas arábigas que usamos hoxe e cando foron introducidas?
- Localiza países ou culturas que utilicen hoxe en día un sistema de numeración con cifras diferentes das nosas.
FONTES
Tedes varios sitios en internet para practicardes a numeración romana:
October 24, 2011
Exercicios de Grego da 1ª e 2ª declinacións
» ‎ Fendetestas

Eis os exercicios do libro para quen non o teñades aínda…

CLIC AQUÍ

Se precisades o significado dalgunha palabra, entrade neste dicionario en rede:

[aliso.pntic.mec.es]
October 19, 2011
Dialectos gregos
» ‎ Fendetestas
Para quen estades preparando o exame e precisades máis datos sobre como as correntes migratorias influiron na división dialectal en Grecia, mirade estes mapas:

AS RAZÓNS DA DIVISIÓN DIALECTAL

Desde moi cedo os gregos estableceron unha diferenza clara entre os dorios e os aqueos, correspondéndose os primeiros cos «invasores» da segunda onda de poboamento, os mesmos que fixeron desaparecer a civilización micénica.

Estes movementos migratorios desprazaron os habitantes xa asentados en Grecia cara a territorios máis ao Sur e ao Leste como aconteceu cos aqueos, dos que un resto quedou na zona central do Peloponeso (arcadio) e despois foi levado por colonos polo sur de Asia menor (panfilio) e ata a illa de Chipre (chipriota). Tamén os xonios (xónico), que se desprazaron ás illas do centro do mar Exeo, Eubea e costa central de Asia menor. O subdialecto ático quedou restrinxido á península de Ática, aínda que sendo a forma lingüística de Atenas, foi a que, con moita diferenza, tivo unha máis ampla produción literaria na época clásica.

Pola súa banda, o dialecto eolio, orixinario das rexións continentais de Tesalia e Beocia e que ás veces é considerado froito dunha corrente migratoria posterior á doria, foi levado despois polos colonos ás illas do norte do Exeo e da costa de Asia Menor coñecida como Eolia.

Aquel dialecto ático, con aportacións sobre todo xonias, deu lugar á koiné (κοινὴ διαλεκτός), que acabou por impoñerse como lingua oficial en todo o Mediterráneo oriental e no Imperio formado por Alexandre. Na época romana a koiné utilizouse como lingua de cultura e posteriormente foi a lingua oficial do Imperio Bizantino (s. V ao XV).

Na actualidade os gregos distinguen entre dúas formas de lingua: a καθαρεύσα (limpa ou culta) e a δημοτική (popular), que é a variedade falada. Os gregos actuais son conscientes e orgullosos de falaren o mesmo grego, basicamente, da época clásica. A diferenza é semellante á que pode haber entre o galego actual e o das cantigas medievais.

Probade agora a facer este exercicio para repasar

E PARA SABER MÁIS:
October 14, 2011
Actividades para a casa
» ‎ Fendetestas

Aquí están os exercicios de grego.

Para quen aínda non teña o libro de texto de latín… ide a este enlace
October 06, 2011
Guía visual de Grecia
» ‎ Fendetestas
PROPOSTA

O alumnado de Grego I deste curso vai iniciar a súa andaina bloguera elaborando unha guía xeográfica e histórica de diversas localizacións da Grecia antiga. A idea é que lle presentedes aos nosos lectores e lectoras o máis relevante deses lugares, de xeito que dende a pantalla do ordenador calqueira poidamos viaxar ata aló e ata entón…

FORMATO

Podedes presentar o voso traballo no formato electrónico que desexedes (word, pdf, presentación de diapositivas, etc) e incluír nel, textos, fotos, vídeos, sons, enlaces a páxinas web.

TEMAS

Como sodes 23 alumnas e alumnos, ides ser vós quen escolla o tema do seguinte listado (en vermello os xa escollidos):
1. Atenas
2. Cnosos (Creta)
3. Corinto
4. Delfos
5. Delos
6. Éfeso
7. Empúries (Ampurias)
8. Epidauro
9. Esparta
10. Ítaca
11. Lesbos
12. Macedonia
13. Magna Grecia
14. Maratón
15. Micenas
16. Mileto
17. Olimpia
18. Olimpo (monte)
19. Quíos
20. Tebas
21. Tera (Santorini)
22. Termópilas
23. Troia
Tamén existe a posibilidade de que vós propoñades outro. Cando escollades escribide a vosa decisión nos comentarios que vedes embaixo poñendo voso nome e o lugar seleccionado.

AVALIACIÓN

Valoraranse ata 2 puntos cada un dos seguintes apartados:
- Presentación
- Orixinalidade
- Contido
- Visibilidade do esforzo e tempo empregado
- Variedade de medios utilizados
MATERIAIS
- Podedes atopar ideas e valiosos datos no propio libro de texto: na sección titulada Viaxe a Grecia, ao final de cada tema.
- En guiadegrecia.com ou sobregrecia.com tedes exemplos de guías en internet da Grecia moderna con datos da antiga.
- Velaquí outro exemplo en formato documento word.
- Aquí unha presentación de diapositivas sobre a época micénica.
- E non deixedes de consultar esta magnífica guía publicada en Aspasia.
Ao rematardes o traballo enviádeo no prazo estipulado (antes do luns 24 de outubro) ao seguinte enderezo fendetestas.blogaliza@yahoo.es

Kαλό ταξίδι και καλή δουλειά…
September 29, 2011
Lectura do abecedario latino
» ‎ Fendetestas
Clicando nesta práctica de lectura podedes prepararvos para a proba oral.

Aquí vedes os exercicios de lectura do libro para os que non o teñades aínda.

Para practicardes as nocións explicadas en clase, seguide estes enlaces:
Agora vai a este libro ben antigo e le as páxinas 19 a 21. Nelas podes ver como se explicaba a lectura do latín. Quero que fagas o seguinte:
1. Fíxate nas diferencias con respecto ao que explicamos na clase e anótaas.
2. Xa sabes que, alén da pronunciación clásica, existen outras pronunciacións chamadas «nacionais» adaptadas ao idioma materno. Tendo en conta as diferencias que aparecen no libro con respecto ao que ti sabes, intenta deducir a que país ou cultura pode corresponder.
3. Busca en internet (por exemplo, en youtube) vídeos con exemplos e exercicios de lectura en latín e anota os enlaces.
Escribe estas tres cuestións nos comentarios identificándote para poder sumarche a nota correspondente…
September 27, 2011
As familias lingüísticas
» ‎ Fendetestas
mapa elaborado pola alumna Alba Sanjorge

Iniciamos este novo curso co tema das familias lingüísticas. O alumnado de 1º de BAC da materia de latín vai ser o encargado da investigación.

Logo da explicación na clase, van buscar como se din unha serie de palabras en diferentes idiomas para logo observar as semellanzas e diferenzas que existen entre as diversas familias.

En primeiro lugar, haberán de escoller tres linguas, unha da familia neolatina, outra da familia indoeuropea e outra dunha familia non indoeuropea.

Unha vez escollidas terán que averiguar como se din nesas linguas os seguintes grupos de palabras
1. días da semana
2. números do 1 ao 10
3. léxico de parentesco: pai, nai, fillo/a, irmá(n), etc
Deste xeito acabaremos elaborando un documento semellante a este referido ás linguas románicas:

Agardo os vosos traballos…